Skuteczność osteopatycznego leczenia plagiocefalii u noworodków
Plagiocefalia w gabinecie fizjoterapeutycznym i osteopatycznym to częsty przypadek kliniczny, który wymaga szczególnej uwagi terapeutycznej. W większości przypadków bez odpowiedniej interwencji problem sam się nie rozwiążę, a przetrwała deformacja głowy dziecka może powodować w przyszłości dalsze problemy – zaburzenia napięciowe, wady postawy, zaburzenia stawów skroniowo-żuchwowych. W medycynie istnieje kilka narzędzi służących do leczenia zaburzeń kształtu głowy u niemowląt. Poza neurochirurgią, która zastosowanie znajduje dopiero w bardzo zaawansowanych przypadkach lub przy kraniosynostozie, to osteopatia jest najbardziej skuteczną metodą leczenia plagiocefalii i innych spłaszczeń czaszki u dzieci. Zarówno środowiska naukowców, jak i neurochirurgów apelują, aby osiągnąć najlepszą skuteczność należy rozpocząć leczenie jak najwcześniej, już w wieku kilku tygodni życia dziecka. Przyjrzyjmy się temu na przykładzie włoskiego podwórka osteopatycznego, gdzie osteopatia od niedawna jest zawodem medycznym. Ciekawostką jest również fakt, iż we Włoszech są krótsze kolejki do osteopaty w porównaniu do pediatry, za sprawą naprawdę dużej ilości osób wykonujących zawód osteopaty.
Osteopatia plagiocefalii i brachycefalii
Włosi opisują, że najczęściej do zmian kształtu czaszki u noworodków dochodzi w wyniku dysfunkcji błon okołoczaszkowych, które następnie zaburzają system tzw. błony wzajemnego napięcia. Osteopaci koncentrują się na uwolnieniu nadmiernych naprężeń zarówno w błonach, stawach, jak i więzadłach. Najczęściej korzystają z technik równoważenia napięć błonowych (BMT), dodatkowo opracowując połączenia szyjno-czaszkowe, kości oraz płyny. Kolejną cenną informacją jest wskazanie potrzeby interwencji nachodzących na siebie kości sklepienia czaszki najpierw, zanim zacznie się pracę z błonami. U większości przypadków konieczne jest i zalecane rozpoczęcie terapii od rejonu klatki piersiowej i szyi, przed bezpośrednią pracą z plagiocefalią.
Skuteczność osteopatii w leczeniu plagiocefalii
Autorzy publikacji przeanalizowali 434 przypadki kliniczne noworodków ze zdiagnozowaną plagiocefalią lub brachycefalią na przestrzeni lat 2019-2022. W zaokrągleniu 92% dzieci miało plagiocefalię, podczas gdy u 8% dzieci stwierdzono brachycefalię. Większość grupy badawczej ukończyła 2-6 sesji osteopatycznych zanim w pełni wyrównano kształt głowy. Na przykładzie zdjęć załączonych w publikacji można zaobserwować, że choć zmiany przed, do po zakończeniu interwencji były znaczące, to jednak asymetria kształtu głowy była nadal widoczna w niewielkim stopniu. Najprawdopodobniej niewielkie zniekształcenia w protokole lekarskim wykorzystanym podczas eksperymentu uznane były za nieistotne klinicznie.
Na bazie własnych doświadczeń mogę stwierdzić, że pełne osteopatyczne leczenie plagiocefalii do stanu, w którym rodzice, ani specjaliści nie obserwują cech asymetrii kształtu głowy dziecka, trwa zdecydowanie dłużej niż 2-6 terapii, jednak największe efekty osiąga się właśnie w pierwszych kilku sesjach. Im mniejsza asymetria oraz im starsze niemowlę, tym wolniej następują dalsze pozytywne efekty, co wymaga świadomości i cierpliwość zarówno u rodziców, pacjentów, jak i u terapeutów oraz lekarzy. Nie wolno zapominać, że estetyka nie powinna być najważniejsza w przypadku plagiocefalii, ponieważ nieprawidłowe ustawienie kości czaszki, a wraz z nimi zmieniona mechanika przenoszenia obciążeń somatycznych w całym ciele ulegnie zaburzeniu. Włoscy osteopaci również nadmienili to w swojej pracy.
Nie wykazano różnic pomiędzy rodzajem porodu, a koniecznością interwencji osteopatycznej. To znaczy, że podobna ilość badanych noworodków zmagała się z problemem plagiocefalii zarówno po narodzinach drogami naturalnymi, jak i po narodzinach przez cesarskie cięcie.
Przyczyna plagiocefalii, brachycefalii u noworodków i niemowląt
Włoscy naukowcy podkreślają zależność, która ukazuje, że odkąd w 1976 roku na całym świecie wprowadzono zalecenia dotyczące snu niemowląt na plecach, aby zmniejszyć ryzyko przypadku nagłej śmierci łóżeczkowej, to ilość dzieci z problemem plagiocefalii przybywa. Nie można tego kwestionować, ponieważ życie i zdrowie jest ważniejsze, aniżeli kształt głowy i jego dalsze konsekwencje. Dlatego badacze zalecają, aby w czasie fazy czuwania rodzice aktywowali swoje pociechy jak najwięcej w pozycji leżenia na brzuchu. Co ciekawe, autorzy tej publikacji wskazują również pracę z tzw. pierwotnym mechanizmem oddechowych (pod inną nazwą, rytmem czaszkowo-krzyżowym) w celu korekcji deformacji czaszkowych u dzieci. Przykuwa to uwagę, ponieważ środowisko badaczy osteopatycznych co raz odważniej opowiada o tajnikach koncepcji osteopatycznej, która nie została jeszcze w pełni otwarcie przyjęta przez środowiska medyczne w Polsce. Również wskazano najważniejsze obszary ciała wymagające sprawdzenia podczas osteopatycznego leczenia plagiocefalii u dzieci. Normalizacja podstawy czaszki, optymalizacja ustawienia kręgosłupa i prawidłowej pozycji głowy, normalizacja błon czaszkowych, szwów międzyczaszkowych i lezji wewnątrzkostnych.
Dobre rezultaty terapii powiązane z krótkim czasem leczenia oraz absolutnie nieinwazyjnymi technikami sprawiają, że złotym standardem dla leczenia plagiocefalii lub brachycefalii jest osteopatia. W powyżej opisanej pracy naukowej osiągnięto 50% poprawę kształtu głowy u niemowląt z plagiocefalię po 4 sesjach osteopatycznych.
Źródło:
- Panza R, Piarulli F, Rizzo V, Schettini F, Baldassarre ME, Di Lorenzo A, Tafuri S, Laforgia N. Positional plagiocephaly: results of the osteopathic treatment of 424 infants. An observational retrospective cohort study. Ital J Pediatr. 2024 Sep 7;50(1):166. doi: 10.1186/s13052-024-01729-3. PMID: 39243064; PMCID: PMC11380212.
